Công Ty Cổ Phần Bệnh Viện Đa Khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn

Địa chỉ: 60-60A Phan Xích Long, Phường 1, Q.Phú Nhuận, tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam.

ĐT: (028) 3990 2468 E: contactus.saigon@hoanmy.com

Phương pháp giúp phòng ngừa mất xương | Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn
Ngoại chấn thương chỉnh hình

Phương pháp giúp phòng ngừa mất xương

25-04-2012

Trong giai đoạn sớm của sự mất xương, thông thường không có triệu chứng đau khoặc các dấu chứng khác. Nhưng mỗi khi xương đã bị yếu do loãng xương, bạn sẽ có những dấu chứng của loãng xương, gồm:

- Đau lưng, có thể nặng nếu có gãy hoặc lún xẹp cột sống.
- Giảm chiều cao vĩnh viễn kèm theo tư thế gù.
- Gãy cột sống, xương chậu, cổ tay hoặc các xương khác.

Nguyên nhân: Chiều dài của xương phụ thuộc kích thước và mật độ của chúng; mật độ xương phụ thuộc một phần vào calcium, phospho và các loại muối khoáng khác của xương. Khi xương của bạn có muối khoáng ít hơn bình thường, chúng sẽ yếu đi và thật sự mất cấu trúc hỗ trợ bên trong.

Quá trình tái tạo xương

- Xương liên tục được thay đổi, xương mới được tạo ra, xương cũ bị hủy đi, một quá trình được gọi là tái tạo xương hay là sự thay thế xương. Một chu kỳ thay thế xương cần khoảng 2 đến 3 tháng. Khi còn trẻ, cơ thể bạn tạo xương mới nhanh hơn sự hủy xương cũ và khối xương của bạn tăng lên. Khối xương của bạn đạt đến tối đa ở tuổi 30 (peak bone mass in mid - 30s). Sau đó, xương được tái tạo liên tục, nhưng sự mất xương của bạn nhẹ nhàng hơn là sự tái tạo.

- Ở giai đoạn mãn kinh, khi nồng độ estrogen thấp xuống, xương ở phụ nữ bị mất đi một cách đột ngột. Mặc dù có nhiều cơ chế đóng góp vào sự mất xương, nhưng nguyên nhân hàng đầu ở phụ nữa là sự giảm sản xuất estrogen trong thời kỳ mãn kinh. Nguy cơ phát triển loãng xương phụ thuộc vào khối xương (bone mass) đạt được của bạn vào giữa độ tuổi 25 đến 35 tuổi và cách mất xương nhanh chóng sau đó. khối xương tối đa của bạn cao hơn thì xương của bạn còn nhiều hơn trong “ngân hàng” và khả năng loãng xương ít hơn. Không đủ vittamin D và calcium trong chế độ ăn hằng ngày sẽ dẫn đến khối xương tối đa (peak bone mass) thấp và sự mất xương nhanh lên sau này.

Làm gì để giữ xương khoẻ mạnh: Ba yếu tố cần thiết giúp cho bạn giữ xương khoẻ mạnh trong suốt cuộc đời bạn:

- Thường xuyên tập thể dục.
- Cung cấp đủ số lượng calcium
- Cung cấp đủ số lượng vitamin D, yếu tố cần thiết để hấp thụ calcium.

Các phương pháp này cũng giúp bạn phòng ngừa mất xương:

- Tập thể dục. Tập thể dục có thể giúp bạn củng cố sức mạnh của xương và lâu mất xương. Khi bạn bắt đầu tập thể dục thì chưa có lợi ích gì, nhưng bạn sẽ đạt được lới ích nhất nếu bạn bắt đầu luyện tập thường xuyên khi còn trẻ và tập liên tục lâu dài. Phối hợp bài tập sức mạnh với bài tập mang nặng. Luyện tập sức mạch giúp tăng cường cơ, xương của cánh tay và phần trên cột sống, luyện tập mang vác như đi bộ, chạy, leo cầu thang, nhảy dây, trượt tuyết chủ yếu ảnh hưởng lên chân, xương chậu, phần thấp cột sống của bạn.

- Bổ sung đậu nành vào chế độ ăn của bạn. Estrogen thực vật được tìm thấy trong đậu nành giúp bảo vệ mật độ xương và giảm nguy cơ gãy xương.

- Không hút thuốc lá. Hút thuốc làm gia tăng mất xương, có lẻ do giảm số lượng estrogen ở cơ thể phụ nữ và giảm hấp thu calcium ở ruột non. Tác dụng thứ yếu của hút thuốc trên xương chưa biết được.

- Xem xét hormone liệu pháp. Hormone liệu pháp có thể giảm nguy cơ loãng xương ở phụ nữ trong hoặc sau khi mãn kinh. Nhưng vì nguy cơ của các tác dụng phụ, cần thảo luận với bác sĩ của bạn và quyết định những gì tốt nhất cho bạn. Liệu pháp testosterone thay thế chỉ được sử dụng cho nam giới có loãng xương do nồng độ testosterone máu thấp.
- Tránh dùng cồn quá mức. Dùng hơn hai ly rượu mỗi ngày có thể làm giảm sự tạo xương và giảm khả năng hấp thụ calcium của cơ thể bạn. Mối liên quan giữa dùng rượu ở mức vừa phải và loãng xương chưa được rõ ràng.
- Giới hạn cà phê. Sử dụng lượng cà phê vừa phải - khoảng 2-3 cốc cà phê mỗi ngày sẽ không làm hại bạn khi chế độ ăn của bạn có đầy đủ calcium.

Tự chăm sóc
Những đề nghị này có lẽ giúp làm giảm triệu chứng và duy trì sự độc lập của bạn nếu bạn có loãng xương.

- Duy trì tư thế tốt. Giúp bạn tránh các tác động trên cột sống. Khi ngồi hoặc lái xe, đặt gối khăn nhỏ sau lưng bạn, đừng cúi nghiên quá khi đọc sách hoặc làm việc
- Tránh té ngã. Mang dày gót thấp, không có đế lót, kiểm tra dây điện, thảm, chỗ trơn trợt trong nhà có thể gây nên sự vấp ngã, đầy đủ ánh sáng trong nhà, lắp đặt tay vịn bên trong và ngoài phòng tắm và đảm bảo lên xuống giường ngủ một cách dễ dàng.
- Kiểm soát đau. Hãy bàn luận với bác sĩ để kiểm soát được triệu chứng đau, không bỏ qua các cơn đau mãn tính, bỏ điều trị có thề giới hạn cử động và đau nhiều hơn

Dự phòng
- Sử dụng đầy đủ calcium và vitamin D là yếu tố quan trọng trong việc giảm nguy cơ loãng xương. Nếu bạn đã bị loãng xương rồi, uống đầy đủ calcium và vitamin D cũng như các phương pháp khác có thể giúp phòng ngừa xương của bạn không bị yếu hơn.
- Số lượng calcium bạn cần để bảo vệ sức khoẻ thay đổi tùy theo tuổi của bạn. Nhu cầu calcium của cơ thể bạn lớn nhất là vào thời kỳ niên thiếu và trưởng thành, khi bộ xương của bạn phát triển nhanh chóng và khi bạn mang thai hoặc cho con bú. Phụ nữ sau mãn kinh và người già cũng cần sử dụng calcium nhiều hơn. Vào tuổi bạn, cơ thể trở nên kém hấp thu calcium thì bạn sử dụng thuốc trợ giúp hấp thu calcium là phù hợp.

Bao nhiêu calcium và vitamin D
- Phụ nữ tiền mãn kinh và sau mãn kinh có sử dụng hormon liệu pháp (hormon therapy) thì nên sử dụng ít nhất 1000 mg calcium và 800 UI vitamin D mỗi ngày. Phụ nữ sau mãn kinh không sử dụng hormon liệu pháp, những người có nguy cơ loãng xương do steroid và tất cả phụ nữ trên 65 tuổi nên dùng đến 1500 mg calcium và ít nhất 800 UI vitamin D mỗi ngày.

- Nhận đầy đủ vitamin D cũng quan trọng như nhận đầy đủ calcium. Vitamin D không những giúp cải thiện sức khoẻ xương bằng cách giúp hấp thu calcium mà còn giúp cải thiện sức mạnh của cơ. Các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu về vitamin D – mà nó cũng có thể bảo vệ chống lại vài loại ung thư – và để xác định liều hằng ngày tối ưu, liều an toàn có thể lên tới 2.000 UI /ngày

- Mặc dù nhiều người đã nhận đầy đủ vitamin D từ ánh sáng mặt trời, nhưng đây không phải là nguồn tốt nếu bạn sống ở vùng vĩ độ cao, nếu bạn ở nhà giam hoặc nếu bạn thường xuyên dùng màn che chắn ánh sáng hoặc bạn tránh ánh sáng mặt trời hoàn toàn vì sợ nguy cơ ung thư da. Mặc dù vitamin D có trong dầu cá hoặc phôi trứng nhưng bạn không ăn chúng hằng ngày. Hỗ trợ phối hợp calcium và vitamin D là một biện pháp lựa chon thay thế tốt.

- Về calcium, các sản phẩm bơ sữa là một nguồn, nhưng không phải là duy nhất. Quả hạnh, bông cải, cải xanh nấu chín, cá hồi với xương đóng hộp, yến sào và sản phẫm đậu nành như tàu hũ đều rất giàu calcium. Nếu bạn khó khăn trong việc tìm nguồn thực phẫm giàu calcium thì bạn nên tìm nguồn calcium bổ sung. Nguồn bổ sung không mắc, hấp thu và dung nạp tốt nếu bạn sử dụng thích hợp. Thỉnh thoảng calcium bổ sung có thể gây nên táo bón. Nếu đây là vấn đề bạn lo lắng thì cần uống nhiều nước và ăn thêm thức ăn giàu chất xơ. Ngoài ra, cần kiểm tra loại calcium bạn đang dùng. Calcium phosphate và calcium citrate ít gây táo bón hơn. Calcium và vitamin D bổ sung hiệu quả nhất là dùng cùng nhau và chia liều cùng với bữa ăn.

BS. HỒ VĂN SANH – BVHMCL

Biên dịch từ Website của Hiệp hội Nghiên cứu và Giáo dục Y khoa Mayo Hoa Kỳ - Mayo Foundation For Medical Education and Research (MFMER) – USA