Công Ty Cổ Phần Bệnh Viện Đa Khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn

Địa chỉ: 60-60A Phan Xích Long, Phường 1, Q.Phú Nhuận, tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam.

ĐT: (028) 3990 2468 E: contactus.saigon@hoanmy.com

Định nghĩa & các đánh giá về cơn thiếu máu não thoáng qua | Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn
Nội thần kinh

Định nghĩa & các đánh giá về cơn thiếu máu não thoáng qua

12-12-2011

Báo cáo về kết quả của quá trình xem xét các bằng chứng chính thức bao gồm các bài viết có hệ thống được thu thập cũng như các bằng chứng tổng hợp thu thập từ các bảng biểu, phân tích gộp, và các phân tích tổng hợp ở cấp độ bệnh nhân, đã chứng thực định nghĩa sau đây về Cơn thiếu máu não thoáng qua (Transient Ischemic Attack – TIA) trên nền tảng mô học.

- Cơn rối loạn chức năng não thoáng qua gây ra bởi sự thiếu máu cục bộ ở não, cột sống hay võng mạc mà không có nhồi máu cấp tính. Bênh nhân mắc TIA có nguy cơ cao sớm bị đột quỵ và nguy cơ của họ được phân loại dựa trên các thang điểm lâm sàng, hình ảnh học mạch máu, và hình ảnh học cộng hưởng từ khuếch tán

- Các phương pháp chẩn đoán được khuyến cáo bao gồm: bệnh nhân TIA cần được đánh giá hình ảnh học của não trong vòng 24h sau khi khởi phát triệu chứng, tốt nhất là với hình ảnh cộng hưởng từ, gồm cả hình khuếch tán; hình ảnh học không xâm lấn mạch cảnh cần được tiến hành và hình ảnh học không xâm lấn của mạch máu nội sọ cũng được chấp thuận.  Các nghiên cứu khoa học gần đây đã xem xét lại các hiểu biết của chúng ta trên 3 lãnh vực cơ bản của cơn thoáng thiếu máu não(TIA):

+ TIA được định nghĩa như thế nào là tốt nhất?

+ Nguy cơ sớm xảy ra đột quỵ và các biến cố mạch máu là gì?

+ Và TIA được đánh giá như thế nào là tốt nhất

Báo cáo này xem xét và tổng hợp các tiến bộ khoa học gần đây về định nghĩa , tính cấp thiết, cũng như việc đánh giá TIA, nhằm hổ trợ các bác sỹ trong việc quản lý bệnh nhân TIA ngắn hạn cũng như dài hạn.

ĐỊNH NGHĨA: TIA là các rối loạn chức năng não thoáng qua do thiếu máu cục bộ ở não không liên quan đến nhồi máu não cố định

- Trong quá khứ, TIA được định nghĩa là bất kỳ ổ thiếu máu cục bộ nào của  não với các triệu chứng kéo dài<24h. Tuy vậy , gần đây các nghiên cứu đã chứng tỏ rằng ngưỡng thời gian tuỳ ý này là quá rộng bởi vì có khoảng 30%-50% trường hợp xác định  là TIA cho thấy có tổn thương não trên hình ảnh cộng hưởng từ khuếch tán

- Một số nhóm nghiên cứu còn vượt xa hơn trên lĩnh vực hình ảnh học khi đưa ra định nghĩa về TIA  như là “một cơn rối loạn chức năng não thoáng qua gây ra bởi sự thiếu máu cục bộ  ở ổ não hay võng mạc với các triệu chứng lâm sàng điển hình kéo dài dưới 1 giờ và không có bằng chứng của nhồi máu cấp tính “, tuy vậy ,các định nghĩa mới hơn này chưa được chính thức xem xét bởi các tổ chức có thẩm quyền

- Báo cáo này xem xét lại các dữ kiện ủng hộ cho việc xét duyệt lại định nghĩa về TIA, với các lĩnh vực cho thấy có sự úng hộ mạnh mẽ và thuyết phục, báo cáo này sẽ chứng thực định nghĩa mới được xét duyệt để chuyển sang các nội dung khác.

-  Thông thường cộng đồng cũng như càc chuyên gia y tế xem TIA là lành tính trong khi Đột quỵ là là một biến cố nghiêm trọng, các quan điểm này là không chính xác.Cả đột quỵ và TIA đều thuộc chuỗi các biến cố nghiêm trọng liên quan đến thiếu máu cục bộ ở não .Cả hai đều là chỉ điểm quan trọng của tình trạng thiếu hụt lưu lượng dòng máu não và tăng nguy cơ tàn phế và tử vong.Tuy vậy TIA cung cấp cơ hội để điều trị vốn có thể ngăn chặn được tổn thương tàn phế vĩnh viễn

Định nghĩa truyền thống của TIA là  tình trạng rối loạn chức năng não bộ khu trú xảy ra đột ngột có nguồn gốc mạch máu kéo dài dưới 24 giờ, đây là ngưỡng thời gian “tuỳ ý” để phân biệt TIA và đột quỵ xuất phát từ giữa những năm 1960. Gần đây, các nghiên cứu sử dụng CT  độ phân giải cao hay MRI khuếch tán đã chứng tỏ rằng nhiều cơn thiếu máu kéo dài dưới 24 giờ cũng liên quan đến các vùng nhồi máu mới. Khoảng 1/3 trường hợp được xác định là TIA theo định nghĩa truyền thồng biểu hiện dấu hiệu của sự nhồi máu mới trên MRI khuếch tán. Do đó , một nhóm các chuyên gia mạch máu não đề xuất định nghĩa TIA trên nền tảng mô học thay vì trên nền tảng thời gian, theo đó định nghĩa năm 2002 như sau :”Cơn thiếu máu não thoáng qua là một rối loạn chức năng thần kinh thoáng qua gây ra bởi sự thiếu máu cục bộ khu trú ở não hay võng mạc với các triệu chứng lâm sàng điển hình kéo dài dưới một giờ và không có bằng chứng của nhồi máu cấp tính”

- Tính cấp thiết: Các nghiên cứu được báo cáo trong vòng 5 năm gần đây chứng tỏ rằng nguy cơ sớm xày ra đột quỵ sau khi bị TIA là cao hơn nhiều so với dự đoán thông thường.Từ 10-15% sẽ bị đột quỵ trong vòng 3 tháng, với phân nữa số trường hợp xảy ra trong vòng 48giờ.Các liệu pháp điều trị cấp TIA cũng được phát triển, với các dữ kiện mới ủng hộ việc can thiệp nội mạc mạch cảnh sớm hơn là trì hoãn thủ thuật trên bệnh nhân mắc chứng hẹp mạch cảnh

- Các phương pháp đánh giá bệnh nhân: Trong suốt thập kỷ vừa qua, có rất nhiều tiến bộ mới trong việc chẩn đoán, bao gồm :việc sử dụng rộng rãi chụp cộng hưởng từ mạch máu(MRA)  và chụp mạch vi tính cắt lớp (CTA), cũng như ứng dụng chụp MR khuyếch tán thường xuyên cho thầy có các bất thường ở bệnh nhân TIA cổ điển, sự phát triển và thẩm định các phác đồ xác định bệnh nhân nguy cơ cao hay thấp sẽ sớm xảy ra đột quỵ

TÓM LẠI: Định nghĩa mới theo đề xuất như trên đã nhận được nhiều sự tranh cãi và những bên ủng hộ lẫn chống đối đã đưa ra những luân cứ để bảo vệ quan điểm của nhóm mình dựa trên những chứng cừ mà chúng tôi sẽ đề cập đến trong những phần trình bày tiếp theo .Mời bạn đọc tiếp tục theo dõi trong phần trình bày sau.

Chuyên Khoa Nội Thần Kinh- BV Hoàn Mỹ Sài Gòn
Lược dịch từ tài liệu của ASA/AHA