Công Ty Cổ Phần Bệnh Viện Đa Khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn

Địa chỉ: 60-60A Phan Xích Long, Phường 1, Q.Phú Nhuận, tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam.

ĐT: (028) 3990 2468 E: contactus.saigon@hoanmy.com

Bàn luận nhân ba trường hợp sa sút trí tuệ có kèm bệnh Parkinson | Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn
Nội thần kinh

Bàn luận nhân ba trường hợp sa sút trí tuệ có kèm bệnh Parkinson

14-12-2010

1. Trường hợp 1:

Bệnh nhân P.V.C (nam, 79 tuổi) đi khám bệnh do trên một năm nay, người bệnh trở nên chậm chạp, tiếp xúc chậm ngày càng tăng, có lúc ngủ cả ngày kèm theo đi lại yếu và khó khăn, cảm giác cứng hai chân, bệnh diễn tiến nhanh trong vòng một vài tháng

Tiền căn : u xơ tiền liệt tuyến

*Thăm khám lâm sàng: M : 76  HA :120/80 mmHg. Tổng trạng trung bình , tiếp xúc chậm , vẽ mặt vô cảm ,dáng đi cứng dễ bị chúi ngã ra trước , không đánh tay khi đang đi

-  MMSE : 14 điểm

-  Dấu răng cưa (+) hai bên

-  Run tay khi nghỉ (-)

-  Yếu tứ chi sức cơ 4/5 , PXGC 2 (+) , dấu babinski (+) hai bên

*Hình ảnh học :

    MRI: Teo não , dãn rộng toàn bộ não thất

*Chẩn đoán : Sa sút trí tuệ thể Lewy

*Điều trị :

   -Ginkgo biloba 80mg 1 v x2/ ngày x10 ngày

   -Madopar 250mg ½ v x2/ ngày  x10 ngày

*Sau 10 ngày điều trị BN đi dễ hơn trước, tiếp xúc còn chậm chưa cải thiện, MMSE : 14 đ

2. Trường hợp 2:

Bệnh nhân L.T.H (nữ, 78 tuổi) đi khám do khoảng một tháng nay BN thường quên các sự việc câu chyện vừa xảy ra, đêm khó ngủ, đi lại yếu cảm giác cứng hai chân

Tiền căn : Tiểu đường, THA, viêm dạ dày

*Thăm khám lâm sàng :

  - M : 74  HA: 130/80mmHg

   -Tổng trạng trung bình , vẽ mặt vô cảm , dáng đi cứng , hạn chế đánh tay khi đi

   - MMSE : 24 điểm

   -Dấu răng cưa (+)

   -Run tay khi nghỉ (-)

   -Không yếu chi , PXGC 2 (+)

*Hình ảnh học :

   MSCT não : Teo não, dãn rộng toàn bộ não thất

*Chẩn đoán : Sa sút trí tuệ thể Lewy

*Điều trị :

   -Ginkgo biloba 80mg 1 v x2/ ngày x10 ngày

   -Madopar 250mg ½ v x2/ ngày  x10 ngày

   -Olanzapine 10mg ½ v x1/ngày x10 ngày

   -Lexomil 6mg ¼ v x1/ngày x10 ngày

*Sau 10 ngày điều trị BN đi dễ hơn trước , bớt lo lắng , ngủ khá hơn trước , MMSE : 26 đ

3. Trường hợp 3:

Bệnh nhân T.N.S (nữ, 72 tuổi) lý do đi khám bệnh là do một tháng nay  BN hay nói nhảm nội dung là nhìn thấy trộm , người đã mất …, đêm khó ngủ , đi lại ngày càng khó khăn cảm giác cứng hai chân.

Tiền căn : Viêm gan siêu vi B , Thalassemie

*Thăm khám lâm sàng :

  -M : 72  HA : 130/80 mmHg

  -Tổng trạng gầy , da niêm nhạt , dáng đi cứng , không đánh tay khi đang đi

  -MMSE : 20 điểm

  -Dấu răng cưa (+)

  -Run tay khi nghỉ (-)

  -Yếu nhẹ hai chân , PXGC 2 (+) , Babinski (-)

*Hình ảnh học :Teo não , đặc biệt hồi hải mã (T)

*Chẩn đoán : Sa sút trí tuệ thể Lewy

*Điều trị :

   -Reminyl 4mg 1 v x2/ ngày x10 ngày

   -Madopar 250mg ½ v x2/ ngày  x10 ngày

   -Lexomil 6mg ¼ v x1/ngày x10 ngày

 *Sau 10 ngày điều trị BN đi dễ hơn trước , bớt nói nhãm, đêm còn khó ngủ , MMSE :24 đ

              Hình ảnh MRI : Teo não , đặc biệt hồi hải mã (T)

BÀN LUẬN

Trong ba trường hợp trên , chúng tôi nhận thấy có những đặc điểm phù hợp với chẩn đoán DLB :

1. Các biểu hiện của SSTT xảy ra trước so với các vấn đề vận động trong bệnh Parkinson và xảy ra trong cùng một thời gian ngắn trong vòng 1 tháng . Đây là điểm đặc trưng của DLB giúp phân biệt bệnh Parkinson với SSTT ( Parkinson Disease with Dementia- PDD ) trong đó SSTT thường khởi phát sau hơn 1 năm sau khi khởi phát các triệu chứng Parkinson

2. Có các biểu hiện về SSTT trong DLB thường gặp là suy giảm trí nhớ ( trường hợp 2 ), ảo thị ( trường hợp 3 ) , mất tri giác thoáng qua ( trường hợp 1 )

3. Về bệnh Parkinson biểu hiện bệnh chủ yếu  về vấn đề vận động bao gồm dáng đi cứng , giảm đung đưa tay khi đi , giảm biểu cảm ở mặt , di chuyển khó khăn , dấu bánh xe răng cưa , đi dễ ngã , run tay khi nghỉ không gặp , không thấy triệu chứng run tay khi nghỉ thường gặp trong bệnh Parkinson . Đây là điểm khác biệt giữa DLB và PDD

4. Về hình ảnh học đều ghi nhận  có hiện tượng teo não không có tổn thương mạch máu não

5. Sau cùng một thời gian điều trị (10 ngày ) , tuy chỉ một thời gian ngắn  nhưng với điều trị đặc hiệu với đồng vận Dopamine ( Mardopa ) các biểu hiện về rối loạn vận động cải thiện rõ rệt. Riêng đối với các biểu hiện của SSTT thì thuốc ức chế cholinesterase ( reminyl ) có hiệu quả rõ hơn so thuốc bảo vệ thần kinh thường được dùng ( Ginkgo biloba )

*Trong DLB , mất cholinergic neuron ( sản sinh Acetylcholine ) được giải thích cho sự suy giảm chức năng nhận thức như trong bệnh Alzheimer , mất dopaminergic neuron ( sản sinh dopamine ) được giải thích cho sự suy giảm chức năng vận động như bệnh Parkinson. Như vậy trong DLB tiến trình dẫn đến cả sa sút trí tuệ và vấn đề vận động  tương tự như của bệnh Alzheimer và bệnh Parkinson. Sự đồng hiện diện về triệu chứng và bệnh học ( nhận thức , cảm xúc  và vận động ) có thể gy khó khăn cho chẩn đoán phân biệt một cách chính xác.

Thực tế, DLB khó nhận biết trong giai đoạn đầu so với bệnh Alzheimer và hoặc bệnh sa sút trí tuệ mạch máu. Bệnh Alzheimer thường bắt đầu lặng lẽ, trong khi DLB thường khởi phát nhanh hoặc cấp tính, với sự suy sụp nhanh một cách đặc biệt trong vòng vài tháng đầu . DLB có khuynh hướng tiến triển nhanh hơn so bệnh Alzheimer. Để chẩn đoán xác định DLB cần phải tìm thấy thể Lewy trong não người bệnh , tuy nhiên điều này còn rất hạn chế, do đó chúng ta có thể dựa vào các triệu chứng lâm sàng đặc trưng của DLB để chẩn đoán sớm DLB. Điều này rất quan trọng vì DLB có khuynh hướng tiến triển nhanh so bệnh Alzheimer khiến BN trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Ngoài ra, những nguy cơ từ sự nhạy cảm với thuốc neuroleptic (chống loạn thần) như Haloperidol hay thuốc kháng histamine như Benadryl có thể gây hội chứng loạn thần ác tính khi dùng cho BN DLB, cũng như việc điều trị thích hợp có thể cải thiện đời sống của người bệnh . 

Ngày nay nhiều tác giả nhận thấy DLB là một thể SSTT thường gặp sau bệnh Alzheimer , nhưng diễn tiến của bệnh nhanh dẫn tới suy sụp nhanh chóng về nhận thức cũng như vận động . Do đó , đứng trước bệnh nhân có SSTT kèm rối loạn vận động thì chẩn đoán DLB nên được nghĩ đến để BN được điều trị kịp thời cũng như cẩn trọng trong việc dùng thuốc chống loạn thần và kháng histamine trên những BN này

ThS.BS. HUỲNH THỊ THÚY HẰNG
Chuyên khoa Nội thần kinh  - BV Hoàn Mỹ Sài Gòn

Tài liệu tham khảo

Van Gerpen, Jay A.; Assn, Lewy Body Dementia (2007), New Trends in Lewy Body Dementia, from "The Many Faces of Lewy Body Dementia" series at Coral Springs Medical Center, FL, YouTube, http://www.youtube.com/watch?v=ql87Lmw4wJo 

Heidebrink JL (2002), "Is dementia with Lewy bodies the second most common cause of dementia?", J Geriatr Psychiatry Neurol 15 (4): 182–7, PMID 12489913. 

Zaccai J, McCracken C, Brayne C (November 2005), "A systematic review of prevalence and incidence studies of dementia with Lewy bodies", Age Ageing 34 (6): 561–6, doi:10.1093/ageing/afi190, PMID 16267179, http://ageing.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=16267179. 

Scotland, Alzheimer; Dementia, Action on, Dementia with Lewy Bodies, http://www.alzscot.org/pages/info/lewybody.htm 

Weintraub, Daniel; Hurtig, Howard I. (2007), "Presentation and Management of Psychosis in Parkinson's Disease and Dementia with Lewy Bodies", American Journal of Psychiatry 164 (10): 1491–1498, doi:10.1176/appi.ajp.2007.07040715, PMID 17898337, PMC 2137166,

Association Inc., Lewy Body Dementia (2007), "What is Lewy Body Dementia", Slideshare, http://www.slideshare.net/guest89f54/what-is-lewy-body-dementia-presentation 

Lennox, Graham; Lewy-net, Nottingham Medical School, Dementia with Lewy Bodies, http://www.nottingham.ac.uk/pathology/lewy/lewyinfo.html 

Stewart, Jonathan T.; Assn, Lewy Body Dementia (2007), Difficulties in Diagnosing Lewy Body Dementia, from "The Many Faces of Lewy Body Dementia" series at Coral Springs Medical Center, FL, YouTube, http://www.youtube.com/watch?v=mbMXYB-Kf3g 

Ferman, Tanis J.; Assn, Lewy Body Dementia (2007), Behavioral Challenges in Dementia with Lewy Bodies, from "The Many Faces of Lewy Body Dementia" series at Coral Springs Medical Center, FL, YouTube, http://www.youtube.com/watch?v=3nJQncMlneI 

Bogaerts V, Engelborghs S, Kumar-Singh S, et al. (September 2007), "A novel locus for dementia with Lewy bodies: a clinically and genetically heterogeneous disorder", Brain 130 (Pt 9): 2277–91, doi:10.1093/brain/awm167, PMID 17681982, http://brain.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17681982. 

Crystal, Howard A. (2008), "Dementia with Lewy Bodies", E-Medicine from WebMD, http://emedicine.medscape.com/article/1135041-overview 

Iseki E, Togo T, Suzuki K, Katsuse O, Marui W, de Silva R, Lees A, Yamamoto T, Kosaka K. (March 2003). "Dementia with Lewy bodies from the perspective of tauopathy". Acta Neuropathol. 105 (3): 265–70. doi:10.1007/s00401-002-0644-3. PMID 12557014. 

Marla Gearing, PhD; Michael Lynn, MS; Suzanne S. Mirra, MD (February 1999). Archives of Neurology 56 (2). Neurofibrillary Pathology in Alzheimer Disease With Lewy Bodies.